Health

De fabel dat vetten ongezond zijn

Ik word steevast ongemakkelijk als ik ergens tenenkrullende tips lees zoals “Eet niet meer na 18u voor een slanke lijn” of “Eet een hele dag door kleine porties om zo je metabolisme actief te houden”. Beide je reinste onzin. Maar waar ik mij écht blauw aan erger, is als men tegen mij een pleidooi begint genre: “Jij kan misschien wel een dieet met veel vet en weinig koolhydraten volgen, maar dat is  voor mij onmogelijk want ik moet opletten voor mijn cholesterol.” De fabel dat vetten slecht zouden zijn voor je cholesterol, of ongezond in het algemeen, is de meest hardnekkige leugen die ik uit de wereld zou willen zien!

Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw werd het advies van overheden en allerlei officiële medische instanties om de consumptie van vetten in natuurlijke voeding te verminderen. Vetten zouden bloedvaten doen dichtslibben, hartaanvallen veroorzaken en je dik maken. Als antwoord op de fobie voor (verzadigde) vetten is er in de afgelopen 40 jaar een trend ontstaan, waarin veel light producten op de markt kwamen. Helaas, sinds 1970 is het aantal personen met overgewicht verdubbeld, het aantal diabetici verdrievoudigd en staan hart- en vaatziekten nog steeds nummer 1 wat sterfte betreft.

De mens als jager-verzamelaar
Als we kijken naar de evolutionaire geschiedenis van de mens, zien we dat vetten ervoor zorgden dat we beter konden denken, jagen en kinderen krijgen. Een vetrijke energievoorraad zorgt namelijk voor een langer uithoudingsvermogen, wat in de oertijd handig was in periodes van schaarste, of om dagenlang een prooi te achtervolgen. Onze grote vetvoorraad zorgde er tevens voor dat we ons sneller konden voortplanten, en last but not least, we hebben hele grote hersenen. Hersenen zijn vooral uit vet opgebouwd én gebruiken zeer veel energie. Onze voorouders aten dan ook vooral vetten en eiwitten, veel vezels en slechts weinig koolhydraten.

Als je dus weet, dat ons lichaam reeds miljoenen jaren perfect afgestemd is op alles wat het nodig heeft, lijkt het toch zeer onwaarschijnlijk dat de natuur dan juist op een dergelijk essentieel onderdeel als verzadigde vetten gedurende miljoenen jaren een cruciale fout zou hebben gemaakt… Maar hoe komt het dan dat vet in de loop der tijd zo’n slechte naam heeft gekregen?

De opmars van welvaartsziekten na W.O. II
Na de Tweede Wereldoorlog werden in veel landen subsidies aan de landbouw verleend om zo de bevolking een relatief goedkope voeding te garanderen. Zo werd het telen van koolhydraatrijke producten zoals suikerbieten en granen aantrekkelijker en door de hoge opbrengsten werd onze voeding hierdoor ook steeds goedkoper.

De goedkope koolhydraten zorgen bovendien voor een belangrijke verandering in hoe het vee van voeding werd voorzien. In plaats van het natuurlijke grazen, werden de dieren meer en meer bijgevoerd met granen, waardoor het aantal dierAfbeelding2en per oppervlakte aanmerkelijk kon toenemen, (en zo de kostprijs van vlees en zuivel kon dalen), maar dit had wel grote consequenties voor de kwaliteit van het vlees, en dan vooral wat betreft de vetzuren. Door het bijvoederen ging het vlees namelijk meer en meer omega 6-vetzuren bevatten in plaats van de veel gezondere omega 3-vetzuren.

Ook niet onbelangrijk zijn de sociaal-economische veranderingen die hebben plaatsgevonden. Vroeger werkte de man buitenshuis en zorgde de vrouw voor het huishouden en kookte vers bereide maaltijden. Doordat er meer en meer huishoudens ontstonden waarin de vrouw ook ging werken, ontstond er bijgevolg ook meer de behoefte aan etenswaren met een lange houdbaarheidsdatum, zodat we maar één keer per week boodschappen moesten doen. En omdat het niet meer mogelijk was om elke dag een uitgebreid maal te bereiden, gaven we de voorkeur aan maaltijden die snel te bereiden waren. Op grote schaal zijn we zo onze natuurlijke voeding gaan vervangen door in de fabriek bereide voedingsmiddelen en voorbereide maaltijden die enkel in de microgolf of oven opgewarmd hoefden te worden. (Hello carbs and trans fats!)

Het begon de overheden van westerse landen na verloop van tijd wel op te vallen dat er hoe langer hoe meer gevallen waren van ziektes zoals diabetes en ze maakten zich zorgen om de sterke  toename van dodelijke hartaanvallen, maar voor hen was er daarvoor maar één belangrijke verdachte. Wanneer bij een patiënt immers de bloedvaten werden onderzocht, bleek dat deze  vol zaten met een vetachtige substantie. Het leek dus een uitgemaakte zaak dat vet in onze voeding de boosdoener was en niet de hoge suikerconsumptie!

Gemanipuleerde en frauduleuze onderzoeken
Sinds ik mij ben beginnen verdiepen in het thema voeding, is er één naam die altijd naar boven komt tijdens de uitleg waarom vet nu zo’n slechte naam heeft gekregen. Onthoudt deze naam: Ancel Keys en zijn ‘Zevenlandenstudie’.

Keys, een Amerikaans voedingsdeskundige, kwam namelijk op het idee om te kijken of er een relatie bestond tussen de vetconsumptie en het aantal dodelijke hartaanvallen. Hij wijdde het grootste deel van zijn loopbaan aan het zoeken naar bewijs voor zijn hypothese en in 1970 verschenen uiteindelijk  de resultaten van zijn studie die zijn visie bevestig220px-Ancel-Keysden. Daarop ondernam Keys een grote kruistocht tegen verzadigde vetten. Hij zetelde onder meer in belangrijke adviescommissies en hij slaagde hij erin om de Amerikaanse overheid te overtuigen dat verzadigde vetten ongezond waren. De overheid adopteerde zijn visie, en er werd aangeraden om de consumptie van àlle vetten -zelfs niet enkel de verzadigde- zoveel mogelijk te minderen. Gedurende tientallen jaren werd dus verkondigd dat vetten ongezond waren.

Alleen bleek Keys niet het hele plaatje te hebben geschetst… Om te beginnen had hij veel meer landen bestudeerd, 21 om precies te zijn. En er bleek helemaal geen duidelijk verband te zijn tussen het vetgebruik en het aantal dodelijke hartaanvallen! Daarom koos hij enkel de zeven landen uit die het meest met zijn visie overeen kwamen. Wat het team van Keys met de gegevens deed kan je het best omschrijven als simpelweg fraude. Ik kan hier niet in detail treden over hoe de resultaten gemanipuleerd werden omdat mijn blog dan te lang zou worden, maar je kan hier makkelijk zelf meer over opzoeken als het je interesseert. 😊  Wat Keys eigenlijk had gemeten, was het verband tussen hart -en vaatziekten en de mate waarin bepaalde landen industrieel geproduceerde voeding consumeerden. Als Keys in de plaats van naar de variabelen vetgebruik/hartaanvallen naar suiker/hartaanvallen had gekeken, of meer specifiek naar  transvetten/hartaanvallen, had hij een veel sterkere samenhang gevonden.

And so they fooled the world
Ondertussen was het kwaad geschied. Talloze overheden hebben tientallen jaren hun gezondheidsadvies op Keys’ visie gebaseerd (en veel overheden doen dat nu nog steeds). Keys’ visie was namelijk ook goed nieuws voor veel voedingsbedrijven. Zij kKnipselonden zo goedkope, ‘vetarme’ maar koolhydraatrijke producten verkopen en zelfs volop beweren dat hun producten gezond zijn omdat ze maar weinig vet of cholesterol bevatten! Want onderschat de voedings- en farmaceutische industrie hun rol in deze kwestie ook niet. Om je een idee te geven: in 2016 werd onthuld in de JAMA International Medicine dat onderzoek in de jaren ’60 en ’70 gemanipuleerd en zelfs verzonnen werd tegen betaling door de voedingsindustrie waarbij onder meer wetenschappers betrokken waren die werkzaam waren aan Harvard. En in 2003 verkocht het farmaceutisch bedrijf Pfizer alleen al voor 9.2 miljard dollar aan zijn cholesterolverlager middel. Zij hebben er dus geen enkel belang bij dat de waarheid uitkomt, integendeel!

In andere blogs ga ik graag dieper in op meer verschillende, en concretere voorbeelden van de positieve effecten van vette voeding op je lichaam, zowel onverzadigde als verzadigde vetten, maar ik hoop dat ik je nu al een iets duidelijker beeld heb kunnen over de geschiedenis waarom vet ten onrechte een slechte naam heeft gekregen en dat je zo toch al een beetje over je -indien die er is- angst om vet te eten heen kan zetten.  😊

xoxo1

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s